ERGOTERAPİ

Ergoterapi (İş ve Uğraşı Terapisi)

Ergoterapi anlamlı ve amaçlı aktivitelerle sağlığı ve refahı geliştiren kişi merkezli bir sağlık mesleğidir. Ergoterapinin temel amacı kişilerin günlük aktivitelere katılımını sağlamaktır. Ergoterapistler kişi ve toplulukların istedikleri, ihtiyaç duydukları veya kendilerinden beklenen aktiviteleri yapabilme becerilerini geliştirerek veya aktiviteyi ya da çevreyi kişilerin katılımını daha iyi sağlayabilecek şekilde düzenleyerek bu amaca ulaşırlar.

Ergoterapi kişilerin aktivitelerle sağlık, iyi olma ve yaşam memnuniyetini artırmayı sağlayan bir meslektir. Ergoterapistler anlamlı ve amaçlı aktivitelerle kişilerin potansiyel yeteneklerini geliştirerek günlük aktivitelere katılımını ve bu aktivitelerdeki bağımsızlığını sağlarlar. Ayrıca ergoterapide kişilerin toplumsal katılımını etkileyen fiziksel, sosyal ve çevresel faktörler değerlendirilerek bunları ortadan kaldırmak veya azaltmak için gerekli müdahaleler yapılır.

Günlük aktiviteler ise;

  • Günlük yaşam aktiviteleri olarak adlandırdığımız yemek yeme, banyo yapma, giyinme, tırnak kesme vb. herkesin yapmak durumunda olduğu aktivitelerdir.
  • Üretici aktiviteler olarak adlandırdığımız gelir getirici ya da ortaya birileri tarafından yapılması gereken ve ve bir ürün ortaya çıkaran aktivitelerdir. Bunlara işte çalışmak, ev hanımlığı, gönüllü toplumsal hizmetler gibi örnekler verilebilir.
  • Serbest zaman ve oyun aktiviteleri olarak adlandırdığımız aktiviteleri ise günlük aktivitelerimizin diğer parçasıdır. Bunlar hobilerimiz olabileceği gibi bizi eğlendiren, dinlendiren ya da yapmak zorunda olduğumuz aktivitelerin dışındaki diğer aktivitelerimiz olarak nitelendirilebilir. Spor aktiviteleri, sanatsal aktiviteler, eğlence aktiviteleri gibi aktivitelerimiz bu kategoride yer almaktadır. Çocukların temel aktiviteleri oyun aktiviteleri olup, normal gelişimlerini sağlayabilmek için deneyimlemeleri gereken şeyleri oyun içerisinde yerine getirmektedirler.

Bu üç aktivite alanının denge içerisinde olması gerekmektedir. Bu alanlardaki dengesizlik üstümüzde stres, kaygı gibi sorunlara yol açacağı gibi fizyolojik bir takım etkilerle çeşitli hastalıklara yol açabilir, yıpranmaya neden olabilir ve erken tükenmeye yol açabilmektedir.  Bu aktivite alanları değerlendirilir. Yapılmak istenen ve yapılmasında sorun olan aktiviteler analiz edilir.

Kişi de;

  • Roller- Anne/Baba, Evlat, İşçi, Komşu, Arkadaş, Eş gibi….
  • Alışkanlıklar- Düzenli olarak yaptığımız şeylerdir. Kahvaltı yapmak, günlük spor yapmak gibi…
  • Görevler- İşe/okula gitmek, Faturaları yatırmak, Çocuğa bakmak, Yemek yapmak gibi…
  • Öz yeterlilik-Öz saygı ve benlik algısı, Kimlik kavramı, İç motivasyon
  • Değerler-Dini inançlar, Aile kavramı, Kendi hayatını kazanma, Irk-etnisite yargıları  gibi…
  • İlgiler-Aktif veya pasif spor, Resim, müzik, fotoğrafçılık gibi bir sanat uğraşı, Sinema, tiyatro, müzikal, konser gibi organizasyonlara katılım, Bahçecilik, ahşap boyama, deri işlemeciliği, takı sanatı gibi
  • Hedefler-İşe girebilmek, Aile kurabilmek, BAĞIMSIZ YAŞAM

PERFORMANS KOMPONENTLERİ

  • Duyu-Motor Komponent

ü  7 duyunun dışarıdan alınarak merkezi sinir sistemine iletilebilmesi

ü  İletilen duyulara verilecek cevapların merkezi sinir sisteminden perifere iletilerek yanıt cevabın ortaya çıkması

  • Kognitif Komponent

ü  Dikkat

ü  Hafıza

ü  Koordinayon

ü  Oryantasyon

ü  Yönetimsel Fonksiyonlar ( Problem çözme, karar verme …)…

  • Psikososyal Komponent

ü  İletişim becerisi

ü  Kendini ifade edebilme

ü  Kişiler arası ilişkiler

ü  Başa çıkma becerileri…

Değerlendirilerek kişiyle birlikte hedefler belirlenir. Bu hedefler doğrultusunda müdahale planı çizilir.

Çevre ise;

  • Fiziksel Çevre- Ev ortamı, İş ortamı, Okul ortamı gibi
  • Sosyal Çevre- Arkadaşlar, Aile gibi
  • Kültürel Çevre-İnançlar, Gelenek ve görenekler gibi
  • Ekonomik Çevre- Gelir durumu
  • Siyasi ve Yasal Çevre-Yasal ve prosedürel destekler, dayanaklar, sınırlayıcılar

Alanlarından oluşmaktadır. Bu konuda gerekli inceleme ve analizler yapılarak kişinin destekleyicileri ve engelleyicileri belirlenir, gerekli düzenlemeler ve çalışmalar yapılarak kişinin maksimumum bağımsızlıkta yaşaması sağlanarak kimseye muhtaç olmadan hayatını devam ettirmesi amaçlanır.

Ergoterapistler birebir kişilerle, gruplarla veya topluluklarla işbirliği içinde çalışmak için gerekli bilgi, beceri ve davranışlarla donatılan tıbbi, sosyal davranışsal, psikolojik, psikososyal ve ergoterapi bilimi alanında geniş eğitime sahiptir. Ergoterapistler, bir sağlık problemi nedeniyle vücut yapı ve işlevlerinde bozukluğu olan veya yer aldığı sosyal ya da kültürel azınlık bir grup nedeniyle toplumdan dışlanmış veya katılımı kısıtlanmış tüm kişilerle çalışır.
 
Ergoterapistler, katılımın kişilerin fiziksel, duygusal, veya bilişsel yetenekleri; aktivitenin özellikleri veya fiziksel, kültürel, sosyal, davranışsal veya yasal çevre ile desteklendiği veya kısıtlandığına inanırlar. Bu nedenle ergoterapi toplumsal katılımı artırmak için kişi, aktivite, çevre veya bunların bazılarının veya hepsinin düzenlenmesi ile kişilerin yeterliğini artırmaya odaklanır.
  
Kişiler ergoterapi sürecine aktif olarak katılırlar. Sonuçlar kişi merkezlidir ve çeşitlidir, aktivite performansında düzelme veya aktivite katılımından kaynaklanan memnuniyet ölçülür (WFOT 2010).

Ergoterapistler klinik ortamda;

  • Bireylerin mevcut rollerini analiz eder, bu rollere ait aktiviteleri ve kişinin mevcut kapasitesini değerlendirir (Duyusal, psikososyal, kognitif, fiziksel).
  • Tedavinin temelini doğru aktiviteleri ve rolleri bulmak oluşturur.
  • Sonrasında mevcut kapasiteyi terapatik aktiviteler veya ‘gerçek’ aktiviteler ile arttırmaya çalışır.
  • Bu sayede aktivite bağımsızlığını sağlamayı hedefler. Mevcut kapasitenin düşük oranda arttığı veya artmadığı zamanlarda ise ‘Adaptif ekipmanlara ve yardımcı teknolojiye‘ye başvurulur.
  • Çevrenin değerlendirilmesi, adaptasyonu ergonomik dizaynı ile yine mevcut kapasitenin en verimli şekilde kullanılması hedeflenir. Tüm bu çalışmaların odak noktası bireyin yaşam kalitesini arttırmaktır.

Ergoterapistler hastanelerde hangi üniterlede çalışır?

  • Mesleki Rehabilitasyon
  • Aktivite ( Simule - Real ) Eğitimleri
  • Sürücü Rehabilitasyonu
  • Kognitif Rehabilitasyon
  • Geriatrik Rehabilitasyon
  • Pediatrik Rehabilitasyon
  • Duyu Bütünleme Tedavileri
  • Onkolojik Rehabilitasyon
  • Sanal Gerçeklik Çalışmaları
  • Çevre Düzenlemesi ve Ergonomik Yaklaşımlar
  • Az Gören Rehabilitasyonu
  • Psikososyal Rehabilitasyon/Psikiyatrik Rehabilitasyon
  • Adaptif ve Kompansatör Tedaviler

 Ergoterapistler hastanelerde kimlerle çalışır?

  • Çocuklarla;

ü  Serebral Palsi

ü  Otizm Spektrum Bzoukluğu

ü  Yaygın Öğrenme Güçlüğü

ü  Çeşitli Doğumsal Anomaliler

ü  Gelişimsel Bozukluk Sendromları

ü  Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu

ü  Az Görenler

ü  Kas Hastalıklarına sahip çocuklar gibi gruplarda

  • Yetişkinlerde

ü  Psikiyatrik Problemi Olan Bireylerde (Şizofreni, Bipolar bozukluk, Duygu durum bozukluğu…)

ü  Fizik Tedavi Ünitelerinde Tedavi Gören Bireyler

(Felç Bireyler, El yaralanmaları, Omurilik yaralanmaları, Amputasyonlar, Eklem problemleri, Sinir Yaralanmaları gibi…)

ü  Nörolojik Problemi Olan Bireyler ( MS, ALS, Kafa Travmaları, Beyin Kanaması gibi…)

ü  Görme Kaybı Problemi Olan

ü  Palyatif Bakım Ünitelerinde

ü  Geriatrik Kapsama Giren 60-65 Yaş Üstü Bireylerle

ü  Kanser Tanısı Almış Bireylerle

ü  Engelli Bireylerin Yardımcı Cihazlarının Belirlenmesi ve Eğitilmesi

ü 

Yetişkinlerde ve Çocuklara aşağıdaki müdahaleleri yapmak için yetkindirler:

Bireyin ev, iş ve okul ortamlarında fonksiyonel potansiyelini değerlendirerek performansını en üst düzeye çıkarmak ve çevreye uyumunu sağlamak için önerilerde bulunur.

Bireylerin hastalık ve engellilik sonucu ortaya çıkan fonksiyonel sınırlılıklarını değerlendirir, günlük faaliyetlerini ve mesleklerini sürdürecek uygulamaları yapar.

Hastaların duygusal, psikososyal, gelişimsel ve fiziksel yeterliliklerini mesleği ile ilgili ölçüm ve testleri kullanarak değerlendirir.

Günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlığı sağlamaya yönelik yöntemler ile araç-gereçleri belirler ve kullanımını öğretir.

Bireysel ve grup olarak mesleki, sosyal, sanatsal ve eğitim aktivitelerinin kullanımıyla ilgili rehabilitasyon programları yapar ve uygular.

Duyu algı motor bütünleşme eğitimini ve bu alanlarda iş ve uğraşı terapisi (ergoterapi) uygular.

Kişilerin topluma katılımını etkileyen kişisel çevresel ve aktivite performansına ait engelleri değerlendirir.

Dışlanmış bireylerin topluma kazandırılması için gerekli değerlendirme ve rehabilitasyon işlemlerini yürütür.